24 September 2010

Lectinen, wat zijn dat?

Steeds vaker krijg ik vragen over lectinen. Tot een paar jaar terug had nog bijna niemand van deze stof gehoord, laat staan dat men wist wat de gevolgen voor de mens zouden kunnen zijn. Maar tegenwoordig leven we in een omgeving waarin meer en meer naar buiten komt en men zelf, als leek, meer en meer in staat is om onderzoeken te kunnen lezen en zelf kritisch te zijn. Ik denk dat daarom ook lectinen steeds meer aandacht krijgen. En terecht, want het zijn stevige jongens!


Wat zijn lectinen?
Lectinen zijn eiwitten die door de plant zelf gemaakt worden om zichzelf te beschermen tegen schadelijke invloeden van buitenaf. Denk aan schimmels, ziekten en vervuiling. Lectinen worden echter ook door middel van genetische manipulatie toegevoegd aan planten. Op deze manier kunnen lectinen gebruikt worden als ingebouwde pesticiden. Dr. Pusztai ontdekte dit en veroorzaakte hiermee grote opschudding omdat het hier dus om genetische manipulatie gaat.

In 1888 bemerkte een zekere Stillmark dat bonen rode bloedlichaampjes deed samenklonteren. Veel planten bleken deze eigenschap te hebben en de term haemagglutinine werd geïntroduceerd. Pas toen ontdekt werd dat deze stoffen selectief het rode bloed doet samenklonteren afhankelijk van de bloedgroep, werd de term lectine (select) geïntroduceerd. Haemagglutinine en lectine zijn beide in omloop en betekenen hetzelfde.

Lectinen zijn eiwitten die zich tijdelijk kunnen binden aan een koolhydraatketen, zonder ze qua structuur te veranderen. Dit betekent dat de lectinen als een soort lijm fungeren en cellen aan elkaar plakken. Lectinen binden zich aan het darmepitheel, de slijmlaag in de darm, de bloedvaten en rode bloedcellen. Lectinen worden niet in het maagdarmkanaal afgebroken. Zij hechten zich het sterkst aan het slijmvlies van de dunne darm, maar het vindt ook plaats door het hele spijsverteringskanaal, van de mond tot de anus.

Omdat er verschillende koolhydraatketens zijn, enkelvoudige en meervourdige suikers, maakt het dus nog uit tot in hoeverre de lectinen zich hechten aan de darmen. Lectinen die zich binden aan enkelvoudige koolhydraatketens (denk aan groente en het meeste fruit), hechten zich niet aan het darmepitheel. Hierdoor zijn bijvoorbeeld tomaten en bananen toch geschikt voor consumptie ondanks dat ze lectinen bevatten. Aan de andere kant bevindt zich bijvoorbeeld de kidneyboon die zoveel lectinen bevat dat hij de sterkste werking op het epitheel heeft. Dit betekent dat de schade die de kidneyboon veroorzaakt tot gevolg heeft dat het vermogen om voedsel op te nemen door de darmwand sterk afneemt.

Darmflora
Lectinen kunnen de darmflora op verschillende manieren beinvloeden:

1. Door het samenklonteren van het bloed kunnen zij bacteriën in de darmflora laten verdwijnen (oftewel minder weerstand en meer kans op slechte bacterien).
2. Zij kunnen bacterien verdringen door te gaan samenhechten op plaatsen die eigenlijk bedoeld zijn voor de goede bacterien. Vermindering van de normale darmflora heeft ernstige gevolgen. Lectinen in de kidneyboon kunnen ernstige bacteriele overgroei met E.coli veroorzaken.
3. Indirect beschadigen ze met het samenhechten de darmwand wat als gevolg kan hebben dat er allergieen en zelfs auto-immuunziekten kunnen ontstaan.

Kritische noten
1. Nog lang niet alle lectinen van eetbare planten zijn geïsoleerd. Dit betekent dat hoewel er al veel bekend is, deze kennis in de loop der jaren zal bijgeschaafd worden. Dus wees kritisch met wat je eet. Een waarlijk 'lectine vrij' dieet bestaat dus nog niet. Bekijk dus voor jezelf, wanneer je de grootste boosdoeners verwijderd hebt, hoe je reageert op vlees, bepaalde groenten en zelfs noten en zaden.
2. Soms wordt gesteld dat lectinen in bonen en granen na lang koken vernietigd zouden zijn. Dit is helaas niet waar. Ook in gekookte voeding blijken nog lectinen aanwezig te zijn. Vooral tarwe is zeer hittebestendig (denk aan brood).
3. Linzen, erwten, blackeyes, tuinbonen, adukibonen, banaan en tomatenlectinen hechten zich bijna niet aan het darmslijmvlies. Daarom hebben ze ook weinig effect.
4. Amaranth is zeer sterk af te raden voor mensen met darmklachten. Deze veroorzaakt sterke hechting van de cellen bij alle bloedgroepen.
5. Waar je tegenwoordig ook veel over hoort is zgn. gekiemd brood of gekiemde granen. Hiermee worden alternatieven voor brood en koek van gemaakt. De stelling is dan dat door het kiemen het zgn. fytinezuur op zou lossen. Dit is inderdaad waar en fytinezuur uit graan is ook schadelijk voor de mens. Helaas is het zo dat de lectinen aanwezig blijven. Het maakt niet uit wat je met het graan doet: malen, kiemen, roosteren of koken. Lectinen blijven aanwezig. Alleen zeer wit, uitgebleekt, door de fabriek getrokken witbrood (waar dus niks meer in zit en alles aan toegevoegd is) bevat geen lectinen. Helaas word je hier dik en/ of verstopt van...
6. Pinda-olie bevat veel meer lectinen dan andere olien. Deze hechten zich aan de vaatwand en veroorzaken vaatziekten.Pindaolie wordt veel gebruikt om noten in te bakken en om mee te wokken (denk aan Wokolie van het merk Conimex)

Wat dan wel?

Boekweit, gierst en rijst bevatten geen gluten en veroorzaken geen samenhechting zoals eerder besproken. Of wijk uit naar notenmelen als amandel en kastanjemeel.Vermijd ook zoveel mogelijk genetisch gemodificeerde producten als soja, aardappel en mais. Onderzoeken tonen aan dat GM het immuunsysteem kan onderdrukken. Tenzij van biologische teelt, dan zijn ook deze voedingsmiddelen te nuttigen.
Eet elke dag minstens 600 gram groenten en minstens twee stuks (biologisch) fruit. Hiermee wordt de darmwand gerepareerd en het immuunsysteem versterkt. Iets dat zeer noodzakelijk is voor iemand met een auto-immuunziekte.
Eet ook voldoende goede vetten. Koudgeperste olijfolie, lijnzaadolie en natuurlijk kokosolie en grasboter.

Dit lijkt een heel gedoe, helemaal door het sterk technische gehalte, maar het is zeker de moeite waard om het te blijven volgen. Het lijkt er op dat er dus iets is gevonden waarmee mensen met serieuze darmklachten (en de gerelateerde problemen) aan de slag kunnen om zichzelf te genezen of in ieder geval op te laten knappen.

Voor meer vragen kun je gerust contact opnemen. Voedingstherapeute Jeanette Korf kan je het fijne ervan uitleggen en op basis van jou persoonlijke klachten, een passend dieet aanbevelen. Zie Contactpagina voor meer details.

Met dank aan de website van Drs. Saskia van As voor de uitgebreide informatie.

13 comments:

  1. Zeer interessante blogpost. Ik kende deze benadering nog niet. Ik denk dat het probleem te maken heeft met de te grote positie van Tarwe als voeding en de onnatuurlijkheid van onze voeding in het algemeen, dat dit probleem steeds meer optreedt.

    ReplyDelete
  2. Absoluut. Ik ben ook van mening dat in de nabije toekomst meer van dit soort ontdekkingen gedaan zullen worden en dat het ons meer en meer duidelijk wordt, dat we heel onnatuurlijk eten en leven!

    ReplyDelete
  3. Beste Heleen,
    Leuk stukje heb je geschreven.
    Een paar opmerkingen: alle granen, ook boekweit, rijst en mais bevatten helaas de schadelijke lectinen: matigen dus.
    Grappig is je opmerking over pindaolie. Ook ik dacht dat pinda's tot de noten behoorde, maar het hoort tot de luguminosen (de peulvruchten)en bevatten weliswaar veel onverzadigde vetzuren (tegen artherosclerose) maar ook veel aan KHD gebonden lectines waardoor ze aan veel cellen (ao van de bloedvatwanden) hechten en juist atherosclerose veroorzaken (veel proefdieronderzoek naar gedaan).
    Wat bedoel je precies met punt 1 onder darmflora: bloed dat samenklontert en bacteriën laat verdwijnen ???
    Kijk ook eens onder Paleodieet
    Vriendelijke groeten, John Pijnappel

    ReplyDelete
  4. Hallo John,

    Bedankt voor je reactie! Graag zou ik van je willen weten waar je het kan vinden dat ook boekweit lectinen bevat. Mais raad ik sowieso niet aan vanwege nog andere slechte eigenschappen (ander onderwerp ;-)). Wel is het zo dat veel voedingsmiddelen lectinen bevatten, maar dat die niet allemaal even schadelijk voor het darmepitheel zijn. Dit verschilt per product. De ergste boosdoeners zijn gelukkig steeds meer bekend en ja, pindaolie is daar zeker een van!
    Bij punt 1 probeer ik te zeggen dat omdat lectinen het bloed doen samenklonteren (agglutineren), zij via die weg de gunstige bacteriën uit de darmen laten verdwijnen. Misschien dat dit iets verduidelijkt: http://nl.wikipedia.org/wiki/Agglutinatie_(biologie)

    Het Paleo dieet is mij bekend en is zeker interessant! Er staan hele goeie uitgangspunten op en de essentie van het dieet is uitstekend!

    Vriendelijke groet,
    Heleen

    ReplyDelete
  5. Ik heb een boek over bloedgroep dieet. Daar staat in dat ik alles met kokos (bloedgroep O pos) moet vermijden als de pest. Dus ook kokosolie. Hoe zit dat? Achterhaald?

    ReplyDelete
  6. Hoi Trea,
    Het bloedgroep dieet gaat grotendeels idd over lectinen. Het probleem daarvan is, dat dit nog lang niet volledig is uitgezocht en dat naar mijn idee de ene lectine (bijvoorbeeld in kip of tomaat) de andere niet is, zoals bijvoorbeeld in graan. Ik vind dit dus erg moeilijk om te beantwoorden. Mijn moeder heeft ook bloedgroep O, net als mijn man, maar beiden varen erg wel bij een hoog vet/ hoog proteine dieet. Inclusief kokosolie.

    Dus is het achterhaald? Mogelijk als je redeneert dat het laatste nog lang niet over lectinen gezegd is. Zit er een kern van waarheid in? Ook dat is wel mogelijk, want je kunt beredeneren dat daarom de ene mens het wel goed doet op een bepaald dieet en de andere niet. Maar dit is geen wetenschappelijke grond natuurlijk.

    Feit is wel dat kokos en kokosolie zeer hoogwaardige producten zijn. Bomvol goeie vetten, vitaminen en enzymen waar een mens in het algemeen wel bij vaart. Maar als jij toch denkt dat het je niet bevalt, laat het dan links liggen en wijk uit naar olijfolie en boter.

    Groetjes
    Heleen

    ReplyDelete
  7. over ieder voedingsmiddel zijn wel nadelen te bedenken. eet je geen granen dan eet je wel vlees met alle groeihormonen erin.
    uiteindelijk zul je toch iets moeten eten.

    ReplyDelete
  8. Hoi Aad,

    Gelukkig zijn er nog genoeg andere voedingsmiddelen die we prima kunnen eten en die onbewerkt en voedzaam zijn. Helaas is het zo dat wanneer je kampt met je gezondheid, er bepaalde dingen zijn waar je van op de hoogte moet zijn. Als je helemaal gezond, klachtenvrij en allergievrij bent, hoef je je hier ook helemaal niet mee bezig te houden. Helaas geldt dat niet voor iedereen en dan kan het geen kwaad je in dit soort dingen te verdiepen om goede geinformeerde beslissingen te kunnen nemen. Het gaat tenslotte over je eigen gezondheid!

    Groeten en fijne dag!
    Heleen

    ReplyDelete
  9. een leuke site heb je opgezet met goeie infomatie en leuke recepten ik kwam deze site tegen ik was op zoek naar goeie recepten. dat onderwerp over Lectinen wat in noten zit granen en glutvrije granen ook quinoa boekweit en rijst en teff bevat Lectinen maar spelt bevat wel gluten gliadine maar bevat geen lectinen als enige graan wat is erger voor je darmen gluten of Lectinen? ik vind erg verwarrend. maar hoe zit dan met hennepzaad en chiazaad bevat dat ook lectinen ?

    ReplyDelete
  10. Hoi Saskia,

    ik eet gluten en caseinevrij voedsel,
    rijst en zilvervlies rijst gebruik ik wel,
    zijn de lectinen in rijst schadelijk ?
    hoe kan ik het Lectinen verminder in rijst?

    jack

    ReplyDelete
  11. Super duidelijk beschreven dit stuk!
    Na het lezen van je stuk begrijp ik tenminste ook echt waardoor ik, toen ik nog dagelijks brood at, voortdurend last had van verstoppingen! Sinds ik brood bijna geheel heb weggelaten uit mijn eetpatroon (als ik nog eens brood eet dan is dat roggebrood of zuurdesem van de natuurvoedingswinkel), heb ik geen last meer van obstipatie of een opgeblazen gevoel, wat een verademing! :)
    Een mooie bijkomstigheid van het matigen/weglaten van brood is dat ik nu vele malen gevarieerder eet dan altijd maar die boterham met kaas! :)

    ReplyDelete
  12. Hallo Heleen,
    Wat een leuke blog heb je hier! Vol nuttige tips, bedankt hiervoor.

    Even een vraag i.v.m deze post...
    Waarom zijn aardappelen een genetisch gemodificeerde product? Ik dacht dat alles wat in de natuur groeit of beter gezegd onbewerkte producten goed waren voor de gezondheid. Kan je misschien even uitleggen waarom aardappelen een slechte keuze is aub?
    Alvast bedankt

    ReplyDelete
    Replies
    1. Het klopt inderdaad dat de onbewerkte producten het beste zijn voor de mens. Helaas is het zo dat de mens het ook niet kan laten om zelfs daarmee te stoeien om een beter eindresultaat te krijgen. Aardappelen, maïs en soja zijn berucht hierom. Kies daarom voor biologisch, dan zit je altijd goed. Dit geef ik ook aan direct onder de opmerking dat GM ook schadelijk is. Gelukkig zijn biologische aardappelen redelijk makkelijk te krijgen en niet heel erg duur. Ik betaal ongeveer 65 cent per kilo om maar wat te noemen.

      Groeten en goed weekend!

      Delete

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...